NUMER 18 (3) MAJ 2016 | "HERA, KOKA, HASZ..."

PROZAK I CUKIER

Dosyć mitów na temat psy­cho­tro­pów! Mit numer 1: Anty­de­pre­santy uza­leż­niają. Prawda: cukier uza­leż­nia bar­dziej. Mit numer 2: Anty­de­pre­santy powo­dują tycie. Prawda: Eee tam. Nie tak bar­dzo. Ja przy­ty­łem zale­d­wie 10 kilo.

Mimo że piszę te zda­nia trzy­ma­jąc w lewej dłoni spa­ła­szo­wany już w poło­wie orze­chowy roga­lik (jeden z trzech; dwa pozo­stałe mam odło­żone w ple­caku „na pokrze­pie­nie” pod­czas pracy) i zamiast upra­wiać jog­ging czy inne zapew­nia­jące powo­dze­nie w życiu towa­rzy­skim i zawo­do­wym sporty, tak jak inni goście Parku Kra­kow­skiego, sie­dzę na ławeczce podzi­wia­jąc peł­nię wio­sny, nie mam spe­cjal­nych wyrzu­tów sumie­nia wobec swo­jego orga­ni­zmu. Uwa­żam się za jed­nostkę w pełni sił i zdro­wia, a jak na swój chry­stu­sowy wiek wcale nie tak bar­dzo ste­raną życiem. Są prze­cież bar­dziej szko­dliwe sub­stan­cje niż węglo­wo­dany zło­żone, droż­dże, kar­me­li­zo­wane pra­żone orzeszki wło­skie oraz dzie­sięć mili­gra­mów prze­kaź­nika sero­to­niny dzien­nie. Mógł­bym prze­cież nad­uży­wać eta­nolu w jed­nej z malow­ni­czych kafe­jek, wcią­gać biały kurz ze sto­li­ków w rejo­nach Kazi­mie­rza, Pod­gó­rza, Zabło­cia czy innych sły­ną­cych z inspi­ra­cji, deka­den­cji i roz­pu­sty dziel­nic naszego mia­sta. A tak trzy­mam się sło­dy­czy i ogól­nie trzy­mam się nie­źle. Żad­nych spor­tów eks­tre­mal­nych, żad­nych eks­ce­sów, ryzy­kow­nych zacho­wań „pod wpły­wem” ani zacho­wań ze zgub­nym wpły­wem na nikogo.

No alarms and no supri­ses. Nic a nic. Tylko sło­dy­cze.

Mówię wam, to wcale nie anty­de­pre­santy uza­leż­niają. Uza­leż­nia cukier. To zupeł­nie tak jak z papie­rosami i piwem. Mam zna­jo­mego, który od dzie­się­ciu lat nie pije ani nie pali. Nie pije, bo gdy pije, to pali. Nie pali zaś dla­tego, że gdy pali, to pije. Z pre­me­dy­ta­cją unika pala­czy i piwo­szy, więc nie cha­dza też do pubów ani kawiarń, w któ­rych mógłby spo­tkać towa­rzy­stwo ludzi piją­cych lub palą­cych albo, co gor­sza, ludzi wyko­nu­ją­cych obie te czyn­no­ści rów­no­cze­śnie. Bar­dzo dobrze rozu­miem mojego zna­jo­mego i jego krzy­żowe uza­leż­nie­nia. Poza okre­sami tera­pii far­ma­ko­lo­gicz­nej mam wręcz ostrą awer­sję do słod­ko­ści. Nie sło­dzę nawet kawy ani her­baty. Ciastka są mi obrzy­dliwe, a nawet poma­rań­cze wydają mi się za słod­kie i z cytru­sów spo­ży­wam tylko nie­doj­rzałe grejp­fruty. No ale kiedy przyj­muję psy­cho­tropy, to poże­ram już cały inwen­tarz wyro­bów cukier­ni­czych.

Tak, przy­znaję się: zaja­dam pro­zak cukrem. Zło­żo­nym i pro­stym, rafi­no­wa­nym, nie­ra­fi­no­wa­nym, trzci­no­wym, bura­cza­nym, che­micz­nym czy orga­nicz­nym – wszystko jedno. Wszystko, by zni­we­lo­wać mdłość życia na anty­de­pre­san­cie. Cho­ciaż pro­zak ogól­nie jest super. Zwłasz­cza gdy potrze­bujesz szybko wykrze­sać z sie­bie tro­chę mocy wital­nych w okre­sie od listo­pada do kwiet­nia. Idziesz do świ­ro­loga, dosta­jesz receptę, łykasz pigułę i po dwóch tygo­dniach masz już abso­lut­nie wybim­bane na wszystko. Tak, pro­zak jest zacny. Tylko tro­chę usy­pia. Nie na tyle, by padać twa­rzą na kla­wia­turę, ale jed­nak nie daje kopa. Wręcz prze­ciw­nie: hiber­nuje. Con­stans. Co cię nie zabije, to cię nie ożywi. Po mie­siącu nic cię już spe­cjal­nie nie prze­raża, ale też nic spe­cjal­nie nie podnieca. No to prze­cież bez kawy i droż­dżówki z rana ani rusz! Potrze­bu­jesz paliwa!

No i tu, moi dro­dzy, zaczy­nają się schody. Wci­nasz lek, żeby osią­gnąć stan uśmiech­nię­tego zom­bie na waka­cjach w Spli­cie. Jesteś rado­sny, pogodny, wychil­lo­uto­wany, ale musisz jed­nak iść do pracy. Żeby zebrać się w sobie co rano się­gasz po dopa­lacz w postaci węglo­wo­da­nów i tłusz­czy. Błędne koło się zamyka. Już tak łatwo się z niego nie wydo­sta­niesz. Ale, ale, nie jest prze­cież tak źle. W końcu jesteś na pro­zaku, zatem „masz wybim­bane”! Czy ważysz 80, 100 czy 200 kilo, sta­jesz przed lustrem i czu­jesz się świet­nie!

To słod­kie kłam­stwo anty­de­pre­santu ma nie­stety bar­dzo dłu­gie nogi. Zdej­muje z cie­bie odpo­wie­dzial­ność, pod­su­wa­jąc całą garść dobrych wymó­wek w stylu: „to nie kilo­gramy, to nerwy”, „to nie ja, to depre­sja”, „tyję przez leki”. Choć aku­rat ta ostat­nia wymówka jest nie do zbi­cia. Tak, to wszystko przez leki. Leki, na które się godzisz. Bie­rzesz, więc jesteś ok. Bie­rzesz, czyli dbasz o swoje zdro­wie psy­chiczne coraz bar­dziej ole­wa­jąc fizyczne. Wci­nasz masę kaka­ową, popi­jasz kawą, zapo­mi­nasz o zrów­no­wa­że­niu diety, bo prze­cież na to przyj­dzie czas „po tera­pii”. Może i na wła­sne życze­nie dopro­wa­dzasz się do kamicy woreczka żół­cio­wego i coty­go­dnio­wych wizyt na SORze, ale co tam. „Dbasz o sie­bie”, prze­cież regu­lar­nie przyj­mu­jesz lek.

Ale żeby nie było, że potę­piam far­ma­ko­lo­gię w czam­buł. Nic z tych rze­czy. Wręcz pole­cam. Wszystko jest dla ludzi: lecze­nie, uza­leż­nie­nie, odsta­wie­nie, bra­nie, ćpa­nie, umie­ra­nie. Byle tylko świa­do­mie. Byle tylko z pełną powagą i pełną kon­se­kwen­cją. Ludzie śre­dnio­wie­cza wymy­ślili ars moriendi, czyli sztukę świa­do­mego odwa­la­nia kity. Nikt wów­czas nie chciał umie­rać w wypadku samo­cho­do­wym, kata­stro­fie lot­ni­czej, tra­cić przy­tom­no­ści ot tak i scho­dzić ze sceny. Naj­więk­szą trwogę wzbu­dzała śmierć nagła. Praw­dziwą zgrozą było wal­nąć w kalen­darz, nie pojed­naw­szy się z Bogiem, nie roz­li­czyw­szy żywota i nie poże­gnaw­szy się z tym łez pado­łem przy peł­nym żałob­nym cere­mo­niale. Może czas powró­cić do tej tra­dy­cji? Jeśli się zabi­jać, to świa­do­mie. Rów­nie świa­do­mie leczyć i brać psy­cho­tropy. Świa­do­mie się zatru­wać i otu­ma­niać lub świa­do­mie powie­dzieć: dość, już wystar­czy.

To jest ta cienka linia mię­dzy prośbą o pomoc a cac­ka­niem się ze sobą. A ja się ze sobą cac­kam noto­rycz­nie. Wiem, bar­dzo dobrze wiem, że strach już minął i że czas zacząć sta­wiać pewne kroki w świe­cie, od któ­rego ucie­kłem w tabletki. A skoro wiem, to czemu na­dal głasz­czę się po główce i oble­wam słod­kim syro­pem? Czy to strach przed świa­tem bez cukru, czy strach przed wysił­kiem?

Więc ok. Jesz­cze mie­siąc, jesz­cze tylko mie­siąc i odsta­wiam. Po mie­siącu jest to samo. Tar­go­wa­nie się nie ma końca. Podobno „każdy nor­malny czło­wiek potrze­buje jesz­cze 5 minut żeby się wyspać”. Każdy pro­zakowiec potrze­buje jesz­cze kwar­tału na prosz­kach. Osta­tecz­nie mija rok, dwa lata i nagle przy­ła­pu­jesz się na tych momen­tach emo­cjo­nal­nej nie­obec­no­ści w swoim wła­snym życiu. I to też wcale nie prze­raża. Wytłu­mie­nie reak­cji na wszystko zaczyna po pro­stu naprawdę męczyć. Książka nie inte­re­suje, film nie emo­cjo­nuje, seks nuży, kawa nie podnosi ciśnie­nia, papie­ros nie roz­luź­nia. Czas prze­la­tuje przez palce. Pozo­staje głód. Odruch wch­ła­nia­nia, obra­sta­nia tłusz­czem jak bez­piecz­nym koko­nem. Zap­chać kichę pizzą, cukrem zasy­pać wyrzuty sumie­nia. ,,Nap­chać się stru­dla i umrzeć”, jak pisał Sin­ger.

Zadok Hal­pe­rin wpa­try­wał się w mały kawa­łek stru­dla: czy mam go zjeść? Czy może mi zaszko­dzić? Bez względu na to, czy go zjem, czy nie, moje arte­rie pozo­staną zatkane. I tak ni­gdy nie uda mi się zrzu­cić tych dzie­się­ciu kilo­gra­mów. Szczu­pli ludzie rów­nież umie­rają. Wszyst­kie te sta­ty­styki są dia­bła warte.

Chwy­cił pospiesz­nie kawa­łek stru­dla i wło­żył go do ust. Zgar­nął zręcz­nie języ­kiem okru­szek, który zaplą­tał mu się w brodę. Nasu­nęła mu się myśl: a może taki wła­śnie będzie kres tego wszyst­kiego? Nap­chać się stru­dla i umrzeć. Co za bez­sen­sowna ambi­cja…

No wła­śnie – po co ambi­cja? Po co pośpiech i dyk­ta­tura życio­wego suk­cesu? Wylu­zuj. Daj sobie jesz­cze tydzień cukru i pro­zaku. Prze­cież ogól­nie jest spoko. Tak, spoko. Tylko tro­chę za bar­dzo jak w Chan­de­lier:

Party girls don't get hurt
Can't feel any­thing

Nie, nie, nie… nie będziemy nic odsta­wiać, choć pan dok­tor zale­cał, żeby już się usa­mo­dziel­nić. Nie, nie, ta słodka impreza jest zbyt dobra, by wyjść przed pół­nocą. Nie chcę scho­dzić z żyran­dola. Będę się na nim huś­tać, póki nie zamkną ostat­niej apteki.

Apteka czeka na sła­bego czło­wieka – śpie­wał pan Maleń­czuk.

One, two, three
One, two, three, drink – śpiewa SIA.

Zamień “drink” na “pill” i dośpie­waj sobie resztę zdań.

Huśtu, huśtu, jesz­cze tylko tro­chę cukru… jesz­cze troszkę. Nie chcę opusz­czać karu­zeli, nie chcę widzieć, jak świat wygląda naprawdę ani tym bar­dziej jak JA wyglą­dam naprawdę. Bez sło­dy­czy.

I'm gonna swing from the chan­de­lier
From the chan­de­lier
I'm gonna live like tomor­row doesn't exist
Like it doesn't exist
I'm gonna fly like a bird thro­ugh the night
Feel my tears as they dry
I'm gonna swing from the chan­de­lier
From the chan­de­lier

A co jeśli… Co jeśli cała moja siła jest sztuczna i kupna?

Pierw­szy spraw­dzian: lustro.

Egza­min z Lacana. Znów jestem dziec­kiem. Patrzę w swój pysk po raz pierw­szy. Abiekt Kri­ste­vej: podmiot i wymiot. Raz dwa trzy, palce w gar­dło. Raz dwa trzy i raz dwa trzy.

Sun is up, I'm a mess
Gotta get out now
Gotta run from this
Here comes the shame, here comes the shame

Nie, jesz­cze nie.

Jesz­cze mie­siąc, jesz­cze jeden tydzień.

Ale wie­rzę, wierz­cie mi. Wie­rzę, że w końcu to zro­bię.

Prze­stanę sło­dzić.

Serio­usly.

P.S.
Następne felie­tony spon­so­rują pro­du­cenci insu­liny i gabi­nety dia­be­to­lo­giczne.

JAKUB WYDRZYŃSKI
Kul­tu­ro­znawca, wieczny stu­dent, czło­wiek wielu zawo­dów. Pisał dla Ha!artu, ale stra­cił wenę i moty­wa­cję. Wcze­śniej popeł­nił tro­chę prozy w „Odrze”, „Akcen­cie” i „Pogra­ni­czach”. Według nie­któ­rych umie też zro­bić dobrą kawę.

KATARZYNA DOMŻALSKA
Absolwentka kierunku Projektowanie Graficzne na ASP we Wrocławiu (2012). Na co dzień zajmuje się projektowaniem graficznym, ilustracją oraz animacją. Laureatka licznych konkursów. Obecnie freelancer.